محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
859
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
امرود آب شيرين آب به آب غوره آب زرشك آب سماق آب ليمو از هريك بيست درم قند سفيد يك رطل بقوام آورده از آتش فروده پس مصطكى دارچينى بادرنجبويه از هريك سه درم مشك تبتى دو دانك كوفته بيخته بان بسرشند و در ظرف چينى نكاه دارند شربتى سه درم جوارش فواكه قلمى فرمودهاند كه از تاليف حكيم معتمد الملوك سيّد علوى خان است صنعت آن آب انار ترش آب انار شيرين آب به آب سيب ترش آب سيب شيرين آب به آب امرود آب آمله تازه از هريك چهل مثقال شراب ريباس شراب زرشك ساده شراب كيل غوره شراب انناس شراب فالسه از هريك دو صد مثقال هر دو ثمر درخت هندىاند نبات سفيد يكصد و هفتاد مثقال آب ليمو آب اترج از هريك بيست مثقال اول مرتبه آب ميوهاى را سواى آب ليمو و آب اترج بجوشانند و كف آن را بكيرند و فرود آورده يك شب بكذارند پس آب صافى بالاى انها را بجر علقه كرفته دود وى را دور كنند و ابهاى صافى را وزن نموده در ديك سنكى باتش ملايم بجوشانند تا بربع رسد پس شربتها و نبات را داخل كرده بقوام جوارش اورند و چون قريب بانعقاد رسد اندكاندك آب ليمو و آب اترج را داخل كرده به آتش انكشت جيد بهپزند تا تمام ابها را تشرب نمايد و بقوام جوارش آيد و بايد كه پيش از داخل نمودن آب ليمو و آب اترج كلاب عرق كل مشكى عرق بيدمشك عرق صندل از هريك بيست مثقال عرق بهار نارنج ده مثقال داخل كرده بقوام آورده باشند پس بهنحوىكه ذكر يافت آب ليمو آب اترج را داخل كرده بقوام اورند پس از آتش فرود آورده طباشير سفيد كشنيز خشك مقشر ورق كل سرخ صندل سفيد از هريك دو مثقال دانه هيل ابريشم مقرض نعناع خشك كهرباى شمعى مرواريد ناسفته بسد محرق مغسول از هريك يك مثقال مشك تبتى خالص عنبر اشهب ورق طلا ورق نقره از هريك دو دانك بدستور بان بسرشند شربتى يك مثقال جوارش فواكه ديكر معده و دل و جكر را قوت دهد و اسهال معدى و ذرب را باد دارد صنعت آن آب سيب آب به آب انارين از هريك يكصد درم فانيذ سنجرى نيم من همه را باهم بجوشانند بقوام آورند و اين اجزا كوفته بيخته بان بسرشند اجزا اين است سويق كنار سويق امرود از هريك پنج درم سعد كوفى مصطكى سنبل الطيب جوزبوا از هريك دو درم زعفران يك درم على الرسم بان بسرشند شربتى از دو مثقال تا پنج مثقال [ جوارش فوفل معده و دل را قوّت دهد و دندان محكم سازد ] جوارش فوفل معده و دل را قوّت دهد و دندان محكم سازد و بوى دهان خوش كند و شكم بهبندد و طبع را باز دارد و طعام بكوارد صنعت آن فوفل رسيده فربه بيست عدد نيم كوفته در شير بخيسانند و بعد از دو روز از شير برآورند و خشك نمايند و بكيرند دانه هيلبوا قرنفل تخم شبت از هريك سه درم صندل سفيد عود هندى زعفران كبابه چينى كشنيز خشك مقشر از هريك دو درم اجزا را با فوفل يك شب در كلاب بخيسانند پس خشك سازند و بكوبند و با اندكى شير پخته با يك من قند بقوام آورده بسرشند و بالاى سنك بريزند و پهن ساخته بكارد بهبرند پيش از طعام و بعد از طعام به قدر حاجت تناول نمايند و اكر در اخر شير داخل ننمايند براى بعضى و در هواهاى بارد رطب خوب است جوارش قانصه جهت ضعف معده و ذرب نافع صنعت آن پوست اندرون قانصه خروس يعنى سنكدان آن كه خشك كرده باشند طباشير سفيد از هريك دو مثقال و نيم كل سرخ سه مثقال نعناع خشك قاقله كبار و صغار پوست بيرون پسته پوست ترنج پوست هليله زرد آمله منقى از هريك يك مثقال بهمنين صندلين صعتر كشنيز خشك بريان قرنفل قرفة حب الاس از هريك دو درم اجزا كوفته بيخته با شربت فواكه سرشته معجون سازند شربتى دو مثقال جوارش قانصهء ديكر در منافع مذكوره از آن اقوى صنعت آن پوست اندرون قانصهء چرز پوست اندرون قانصة خروس مرواريد ناسفته طباشير سفيد از هريك يك مثقال غنچه كل سرخ نعناع خشك پوست بيرون پسته قاقلهء صغار و كبار از هريك يك و نيم مثقال صندلين صعتر كشنيز خشك بريان حب الاس پوست هليله آمله منقى از هريك يك درم بسد محرق كهربا بادزهر معدنى خطايائى جوزبوا بسباسه قرنفل دارچينى سليخه از هريك نيم درم ادويه كوفته بيخته با شربت سيب و شربت به سرشته جوارش سازند شربتى دو مثقال جوارش قانصهء ديكر جهت ضعف معده و ذرب نافع است صنعت آن پوست اندرون قانصهء خروس خشك كرده عود قمارى غرقى خام مصطكى رومى از هريك دو درم زيرهء كرمانى بهمن سرخ بهمن سفيد عنبر اشهب ورق طلا ورق نقره از هريك يك مثقال كشنيز خشك يك درم طباشير سفيد زرشك منقى كل كاوزبان دانه هيل بادرنجبويه از هريك دو مثقال ابريشم مقرض سه مثقال سماق منقى كل سرخ پوست بيرون پسته پوست زرد اترج حب الاس حب الرمان نعناع خشك از هريك سه درم مشك خالص نيم درم مرباى امله عسل مرباى هليله قند سفيد كلاب خالص از هريك نيم اثار هندى آمله را با يك اثار آب و كلاب مهرا بهپزند و صاف نموده قند و عسل و هليله را داخل كرده بقوام آورند و ساير ادويه كوفته بيخته بدستور بان بسرشند شربتى از يك درم تا سه درم [ جوارش قطرمرون منقول از قرابادين افندى ] جوارش قطرمرون منقول از قرابادين افندى صالح چلپى حكيم ابرهيم سلطان قيصر روم كه بتركى نوشته جهت امراض صدر و معده نافع قدر شربتش يك مثقال است صنعت آن بيخ اندز يازده درم زيرهء كرمانى سه درم بيروج تخم رازيانه از هريك چهار درم عسل مصفى به قدر كفايت بدستور مقرر جوارش سازند و در ظرف چينى نكاه دارند [ جوارش كثيرا تاليف نيقولاوس ] جوارش كثيرا تاليف نيقولاوس منقول از قرابادين افندى صالح چلپى حكيم باشى ابرهيم سلطان قيصر روم كه افندى مزبور از طب كيمياى براكلسوس رومى انتخاب نموده جهت امراض سينه و ضيق النفس و ذات الريه نافع مقوى معده و هاضمه است صنعت آن كثيرا زوفا خشك از هريك چهل و هشت درم مغز پسته مقشر مغز بادام مقشر از هريك شش درم بزر كتان بزر حلبه دارچينى از هريك چهار درم اصل السوس رب السّوس زنجبيل از هريك دو درم شكر سفيد مصفى بقوام آورده به قدر كفايت شربتى يك درم تا دو درم [ جوارش كراويا ] جوارش كراويا نافع است از براى ضعف معده و وجع معده و سدهء كه در آن باشد و از براى سدهاى كبدى و به جهت قلت انهضام طعام صنعت آن كرايا نانخواه تخم كرفس زنجبيل مويز منقى بزر سيساليوس تخم جزر از هريك هشت درم مغز بادام تلخ مقشر ده درم كوفته بيخته بعسل سفيد مصفى سه وزن ادويه بسرشند شربتى مقدار عفصى جوارش كراويا به نسخه ديكر صنعت آن كراويا فقاح اذخر كل سرخ فلفل سفيد زيرهء كرمانى مدبر اجزا متساوى كوفته بيخته با سه وزن ادويه عسل مصفى جوارش سازند [ جوارش متوكل ] جوارش متوكل معده را قوّت دهد و ضعف هاضمه را نافع بود و سردى مزاج و برودت معده و كبد و ابتداى استسقاى را نافع باشد صنعت آن به نسخهء ابن جزله قرنفل سنبل الطيب دارچينى جوزبوا سك اصلى قاقله از هريك يك مثقال فلفل سفيد زنجبيل جندبيدستر از